Odpowiedzialność za długi spadkowe oraz sposoby uniknięcia przykrych obowiązków związanych z dziedziczeniem długów.

 

Dziedziczenie jest formą prawną wejścia spadkobierców w sytuację prawną spadkodawcy, w szczególności w ogół praw i obowiązków majątkowych, których podmiotem był spadkodawca. Oczywiście o ile wejście w ogół praw majątkowych spadkodawcy można nazwać sytuacją korzystną, o tyle odziedziczenie długów może spowodować powstanie okoliczności mniej komfortowych.

 

Mówiąc o odpowiedzialności za długi spadkowe zacząć trzeba od wyjaśnienia kiedy ta odpowiedzialność powstaje. Otóż spadkobierca nabywa spadek ( a przez to wstępuje w ogół praw i obowiązków spadkodawcy) z chwilą otwarcia spadku. Chwila otwarcia spadku to nic innego jak chwila śmierci spadkodawcy.

Wobec powyższego spadkobiercy nie mają wpływu na to czy spadek odziedziczą czy też nie. Mogą jednak podjąć działania, aby uniknąć ujemnych skutków wstąpienia w sytuację prawną spadkodawcy.

Kodeks cywilny przewiduje, że spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe (przyjęcie całości spadku wprost) albo przyjąć spadek z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza) albo spadek odrzucić. W przypadku przyjęcia spadku wprost spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia, także swoim majątkiem osobistym. W przypadku zaś przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Majątek osobisty spadkobiercy pozostaje, więc bezpieczny. Odrzucenie spadku powoduje zaś ten skutek, iż spadkobierca zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku, a w jego miejsce wchodzą pozostali spadkobiercy.

Kwestia tego, które rozwiązanie wybrać zależeć powinna od rozmiaru długów spadkowych (pasywa) i odziedziczonego majątku (aktywa).

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku powinno być złożone przed sądem lub notariuszem w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do dziedziczenia. Ustawodawca określił przy tym korzystne rozwiązanie dla spadkobierców, którzy nie złożą oświadczenia w przewidzianym terminie. W takim przypadku przyjmuje się, że spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Koszt złożenia takiego oświadczenia przed sądem albo przed notariuszem to kwota 50,00 zł.

Co ważne, oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie można odwołać. Przysługuje jednak prawo uchylenia się od skutków prawnych takiego oświadczenia, jeżeli zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby.

Należy też pamiętać, że czym innym jest odpowiedzialność za długi spadkowe, a czym innym odpowiedzialność za długi powstałe w związku z nabyciem w drodze dziedziczenia dóbr generujących zobowiązania. Długi spadkowe to wszelkie zobowiązania powstałe do chwili śmierci spadkodawcy i związane z jego osobą. Drugą kategorię stanowią długi powstałe w wyniku odziedziczenia majątku, jak np. lokal mieszkalny, z którymi związana jest konieczność ponoszenia opłat ( przykładowo koszty zarządu nieruchomością wspólną). W takim przypadku, od chwili otwarcia spadku, to spadkobiercy osobiście i bez ograniczeń stają się odpowiedzialni za tego typu zobowiązania, chyba że spadek odrzucą.

Autor: Monika Prawdzik- aplikant radcowski w Kancelarii Radcy Prawnego Katarzyny Kurczewskiej Kozikowskiej www.kkancelaria.pl